ters açı

Gunun sorusu

2012-01-17T11:34:00.000-08:00

Soru: Hrant Dink davasinda Yasin Hayal neden ceza aldi?
Cevap: O da tahliye edilseydi essegin bi taraflarina su kacacakti.

Anti-kemalist ittihatcilik

2012-01-15T12:23:00.000-08:00

AKP'nin tavrini anlamak icin:

Bütün bunlara karşın Kemalist İttihatçılık özellikle karizmatik lideri Mustafa Kemal’i yitirdikten sonra yavaş yavaş örgütlenen bir muhalefetle karşılaşmaya başladı. Demokrat Parti’den Nakşibendiliğe, Nurculuğa ve Sosyalizme uzanan bu muhalefet spektrumu ile Anti- Kemalist İttihatçılık (AKİ) arasında bizim bilmediğimiz cinsten bir takım ilişkiler var mıydı? Bu herhalde kolay cevaplanamayacak bir soru olsa gerek.

AKİ’ın ne ölçüde Türkiye bürokrasisinde, TSK’de, istihbarat örgütünde ve diğer siyasi kurumlarda varlığını koruyabildiğini bilebilmek de mümkün değil. Dolayısıyla Kemalizm’e muhalefet olarak gelişen sosyalist ve İslamcı hareketlerle AKİ arasında ilişki kurmak her bakımdan zor. Siyasi iktidar mücadelesinde kimin diğerini ne ölçüde etkilediğini bilebilmek de oldukça güç.

Ancak bildiğimiz bazı şeyler var. Nurculuk gibi Nakşibendi bir ilhama sahip Milli Görüş hareketi tüm İslamcı söylemine rağmen günün sonunda ne hikmetse hep kendine Milli ile başlayan isimler bulmayı tercih etmişti. (Milli Nizam Partisi, Milli Selamet Partisi, hareketin yayın organı Milli Gazete) Said Nursi ve Nurculuk ile İttihatçılık ve özellikle AKİ arasında çok daha net ve önemli bağlar bulunduğunu daha önceden belirtmiştik. Şimdi Türkiye’de her iki harekette başat bir yere sahip.

Uzun zamandir adini koymaya calistigim bir tespitti. Taraf'ta Murat Sofuoglu'nun yorumu cuk oturmus.

Anayasal çelişki

2010-04-21T10:29:00.001-07:00

Derin Düşünce blogunda Ahmet Cem Özen Anayasa değişikliği hakkında yazmış. Değişiklik paketinin taktiksel olduğunu söylüyor Ahmet Cem Özen. Amaç seçimlere referandum gerginliğinin rüzgarıyla girmek. Hemfikirim.

Yazının son paragrafı:

Eğer AKP samimiyse bu neresinden tutsanız elinizde kalacak anayasayı toptan değiştirecek adımları atmalı. Eğer bu meclis aritmetiği veya siyasi ortam yepyeni bir anayasa yapmaya müsait değilse hükümet buna yönelik girişimlerde bulunmalı. Mesela bir sonraki genel seçimi anayasa meclisi seçimine çevirmeli ve sonrasında iktidara gelirse ilk işinin yeni bir anayasa yapmak olacağını ilan etmeli. Ancak bu şekilde özgürlükçüler içi rahat bir şekilde referandumda evet der.

Katılıyorum.

1982 Anayasası

2010-04-16T20:22:00.001-07:00

“Tartışılan 26 kusur maddelik anayasa değişikliğine karşıyım, benden evet oyu çıkmaz” dediğim için düzen koruyucu bürokrasi ile aynı safta yer almakla suçlandm. Aynı anlayış, anayasa değişiklik teklifinin yetersiz olduğunu, ama buna rağmen destek verilmesini savunuyor. Sanki AKP’ye biat ettik ne isterse tabi olmamız gerekiyor. 2007 seçimlerinde oyumu gururla AKP’ye vermiştim, pişman da değilim. Ama seçmenlerini AKP’nin müridi sanmak gibi garip bir anlayış var. Benden mürit olmaz.

Anayasa, à la AKP yazısında öne sürdüğüm alternatif de ütopik bulunmuştu. Hukuk insanı olarak ülkede bir numaralı uzman diyebileceğim eski Yargıtay başkanı (Yargıtay eski başkanı değil) bakın ne demiş:

Samsun'un Çarşamba ilçesinde Çarşamba Belediyesi ve Samsun Aydınlar Ocağı katkılarıyla düzenlenen "Ord. Prof. Dr. Ali Fuad Başgil ve Çarşamba Sempozyu"ma katılan Yargıtay Onursal Başkanı Prof. Dr. Sami Selçuk konuşmasında, Türkiye'de hukuk bilincinin son derece zayıf olduğunu söyledi. Anayasa'nın kalkması gerektiğini savunan Prof. Dr. Sami Selçuk, "Bir toplumu uygar yapmak istiyorsanız hukuk bilincinin gelişmesi gerekiyor. Eğer hukuk bilinci eksik kalırsa uygar toplum olmamız mümkün değil. Ben Türkiye'nin hukuk bilincinin son derece zayıf olduğunu düşünüyorum. Eğer Türkiye'de hukuk bilinci doğru dürüst gelişseydi, 1982 Anayasası'na kimse katlanamazdı. Bu Anayasa kalkmak zorundadır, değişmek değil" diye konuştu.

Ben de o yazımda şöyle demiştim:

O kadar eleştirdim, alternatifimi de söyleyeyim: darbe sonrası askerlerin eliyle yazılmış 1982 anayasası tümden iptal edilmelidir.

Aklın yolu birdir.

Ekonomi Türk Kitabı Piyasaya Çıktı, Tükenmeden Alın

2010-04-16T16:37:00.001-07:00

Ekonomi Türk

Ekonomi Türk: Ekonomide Hurafeler ve Gerçekler - Liberte yayınları

Ekonomi Türk Financial Times'da

Türkiye sefalet endeksi

2010-04-15T01:30:00.001-07:00

yorumsuz

Anayasa değişikliği

2010-04-13T00:29:00.001-07:00

Gereksiz anayasa değişikliği tartışmaları gündemi esir almış durumda. Atılan taş ürkütülen kurbağaya değmeyecek, önümüzdeki altı ila dokuz ayı Anayasa mahkemesi kapısı gözleyerek, AKP-CHP-MHP kapışmasını izleyerek, yargı-asker-cumhurbaşkanı --eksik olmasın onlar da tabi—tarafından demeç yağmuruna tutularak izleyecek, sonunda Anayasa falan değişmeyecek, AKP’nin seçim manevrasını kucağımızda bulacağız. Yeni anayasa, Ergenekon operasyonu, başörtüsü, Alevi açılımı, Kürt açılımı, Balyoz derken sıfıra sıfır elde var sıfırla, AKP ikinci döneminde dişe dokunur hiç bir iş yapmadan sandıkta karşımıza çıkacak. Politik görünüm bu, ama bu yazının konusu başka.

Anayasayı, yani kuralları istediğiniz kadar değiştirin, sonuçta bürokrasinin borusu öter. AKP’nin değişiklik paketini eleştirmemin asıl nedeni de bürokrasinin yetki alanının sınırlandırılmaması, tam aksine genişletilmesi. AKP, bürokrasinin hegamonyasındaki 1982 düzenini değiştirmiyor, ehlileştiriyor.

Kural koyarken istediğiniz kadar iyi niyetli olun, amacınız ne kadar hoş olursa olsun, sonuçlar canınızı acıtabilir. Boşuna, cehennemin yolu iyi niyet taşlarıyla döşelidir dememişler. Bu duruma ekonomide biz “unintended consequences” diyoruz.

Anayasa bağlamına da uyan bir örnek vereyim: Küçük bir şirketiniz var. A’yı genel müdür olarak atadınız. İki tane de yardımcısı olsun: B, C. Karar alma mekanizması düzgün işlesin diye şöyle de bir kural koydunuz: gündemdeki projeler üç kişinin oyuna sunulur. En fazla destek alan proje uygulanır. Eşitlik durumunda ise A’nın, yani hiyerarşide daha yukarıda olan genel müdürün tercihi uygulanır.

Görünürde, gayet mantıklı görünen (—sanırım gerçekte de mahkeme başkanının oyu konusunda benzer uygulamalar var--) bu uygulama genel müdüre daha geniş yetki tanıyor sanılır. Bakalım gerçekten öyle mi?

Gündemde üç proje olsun: x, y, z. A, B, C’nin tercihleri de yukarıdan aşağıya şu şekilde:

A	B	C
x	y	z
y	z	x
z	x	y

Birinci tercihe 3, ikinciye 2, üçüncüye 1 puan verirsek, her üç projenin de 6 puan aldığını, sonuçta eşitlik olduğunu görüyoruz. Kuralımıza göre bu durumda x projesi uygulanacak.

Ama şimdi kendinizi B yerine koyun. Oyunuzu y>z>x şeklinde açıklarsanız, hiç istemediğiniz x kabul edilecek. Ama stratejik düşünerek oyunuzu z>y>x şeklinde açıklarsanız, ikinci tercihiniz olan z kabul edilecek. Hangisini tercih edersiniz?

B stratejik düşünüp z>y>x şeklinde oy kullandığında görünürde yetkileri daha geniş olan A’nın hiç istemediği z’nin kabul edildiğini görürsünüz. A’nın bu stratejiye karşı yapabileceği hiç bir şey yoktur. B’ye rüşvet vermek hariç:)

(Takip edenler hatırlayacaklar, Ocak ayında yazdığım Sivil diktatör başlıklı yazıda “oy çokluğuna dayanan bütün sistemler doğası gereği dikta rejimidir” demiştim. Bu yazıda da örneğini verdiğim durum benzer bir paradoksa işaret ediyor. Oy çokluğuna dayanan kurallar görünürde adil görünebilirler, ama gerçek hiç de öyle değildir. İdeal yasalar için gereklli olan sistem oybirliği (unanimity) kuralıdır. İdeal dedim diye beni ütopyacı olmakla suçlayanlar çıkacaktır elbet. Ama bu itham söylediklerimin doğru olduğu gerçeğini değiştirmiyor.)

TRT

2010-04-11T23:45:00.000-07:00

TRT Porno kanalına ne kadar karşıysam TRT 1 kanalına da o derece karşıyım.

Aynen katılıyorum.

İşsizlik sorunu

2010-04-11T14:35:00.001-07:00

Müjdeler olsun ki çok zeki bir başbakanımız var. İşsizlik sorunu aslında sanalmış. Şıp diye çözümü de varmış, darısı diğer sorunların başına:

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'de işsizlik sorununun yapısal değil, sanal ve insani bir sorun olduğunu belirterek, "Çünkü şu anda Anadolu'nun birçok yerinde işadamlarımız olaya yaklaşımda ne yazık ki parasal çıkar noktasındaki adımlarını ön plana çıkarıyor" dedi. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Esnaf ve Sanatkarlar Değişim, Dönüşüm, Destek (3D) Strateji Belgesi ve Eylem Planı, (ESDEP) Başbakan Erdoğan'ın katıldığı toplantıyla açıklandı.Toplantıda işsizlik ile ilgili bir soruyu yanıtlayan Erdoğan, TOBB'un 1 milyon 300 binüyesinin her birinin 1'er kişi alması durumunda işsizliğin 3 puan azalacağını belirterek, "O zaman da 10 puanın altına iner. Buna esnaf ve sanatkârlar da katılırsa bu rakam daha da aşağıya iner" dedi. (Sabah, 11 Nisan 2010)

Aslında gerek Ekonomi Türk’te gerekse burada daha önce yazdıklarımı okuyanlar için başbakanın önerisi yeni değil. Daha önce de dile getirilmişti bu öneri, biz de ciddiye alıp değerlendirmiştik (ciddi cevap isteyenler bkz. AKP’nin ampulü Philips marka mı? ya da Ekonomi Türk). Aslında, “faizleri düşürün de enflasyon da düşsün” anlayışından daha yaratıcı çözümler beklemek hakkımız diye düşünüyorum. Ben bir ara denemiş, işsizlik sorununa bir dizi yaratıcı çözüm önermiştim: İşsizliğe çözüm.

Allah başımızdan eksik etmesin, başbakanımızın açıkladığı paketle işsizlik üç puan düşecekmiş. Yahu madem elinizde sihirli değnek var, ne diye üç puanla yetiniyorsunuz ki? İndirin 10 puan birden, vatandaş paket görsün.

Başbakanımız ayrıca iş adamlarının parasal çıkarlarını ön plana çıkarmalarından şikayet etmiş. Hangi çıkarların ön plana çıkması gerektiğini söylememiş ama. Nasıl fazla kazanırım derken, insan sömürüsü, emek sömürüsü yapılıyormuş. Başbakanımızın nasyonal sosyalizmin kıvrımlarına doğru başladığı seyahatinde hayırlı yolculuklar. AKP’yi Baaslaştırma hamlesinde son kerteye geldiği için tebrikler.

Yeri gelmişken esnafı da uyarayım. Eğer bir politikacı, ya da bürokrattan, “size yardım için buradayım”, “sizin iyiliğiniz için görev yapıyorum” gibi laflar duyarsanız aman diyeyim cüzdanınızı sağlama alın. Bunun Türkçe’si, yeni vergilere hazır olun ama önce biraz semirmeniz lazım.

Türkiye’de sınıf çatışması

2010-04-06T16:04:00.001-07:00

entelektuel.com link vermese görmeyecektim. Sevan Nişanyan röportajından alıntı (boldlar bana ait):

Türkiye’de cumhuriyet döneminde bir egemen sınıf oluştu. Türkiye’de kapitalizm falan değildir egemen sınıf, Türkiye’de egemen sınıf müdür beyle albayımdır. Müdür beydir egemen… Daire müdürü olur, okul müdürü olur, işletme müdürü olur… Bir de onun üniformalı eşdeğeri olan albayım vardır. Bunlar kravat takarlar, yazıhanede otururlar, arkalarında mutlaka Atatürk portresi olur, vatan-millet nutku atarlar. Fazla bir kültürleri yoktur, fakat kendilerini küçük dünyaların hâkimi sayarlar. Cehaletlerini örtmek için atmayacakları takla yoktur. Belli bir gelir seviyesine ulaştıkları gün eşlerinin saçları sarıya boyanır. Hayatta bütün varlıkları bir otomobil ve bir dairedir. Hayat boyu “üçkâğıt yapanlar köşeyi döndü, ben onurlu olduğum için yoksul kaldım” kıskançlığındadırlar. Aslında içten içe fark ettikleri şey yetersiz olduklarıdır ama bunu ifade etmekte zorlanırlar. Kaymakam bunun tipik bir örneğidir, ortaokul müdürü tipik örnektir. Böyle bir sınıf var cumhuriyet dönemi Türkiye’sinde. Türkiye’nin esas egemen sınıfı budur. Bunlar şu anda çok açık bir şekilde sille yiyorlar, maçı kaybediyorlar. Yeni tür insanlar türedi.

Röportajın tamamını okuyun bence.

Anayasa, à la AKP

2010-04-04T21:52:00.001-07:00

En sonda yazacağımı en başta yazayım: Tartışılan 26 kusur maddelik anayasa değişikliğine karşıyım, benden evet oyu çıkmaz.

(Küfürler bittiyse başlayalım. Madde madde gideceğim ama önce küçük bir not: hukukçu değilim, üniversite eğitimimde bir kaç mecburi ders dışında hukuk formasyonum da yok. Ama adından da anlaşılacağı üzere, anayasanın yasaların anası olduğunu, en nihai hukuk metni olarak en temel değerlerini yansıttığını bilirim.)

1. Uyulmayan anayasa değişse ne olur değişmese ne olur? Kabul edelim, bu toplumun bireyleri pek öyle kanuna uyan tipler değillerdir. Merhum cumhurbaşkanımız Turgut Özal bu toplumun içinden çıkmış bir liderdi. Eğitimini askeri kamplarda almamış, geldiği yere tepeden inmemişti. Doğal olarak da bu toplumun renklerini en çok yansıtan liderlerdendi. Özal’ın hafızalarda yer etmiş sözlerinden biri “Anayasayı bir kere delmekle bir şey olmaz” oldu. Bu sözü söyleyip söylemediği tartışmalı, ancak üzerine yapıştı kaldı, kimse de yadsımadı. Yine bu toplumun hukuk işleri ülkem söz konusu olduğunda hukuk mukuk dinlemem diyen hakimlere, savcılara emanet. Çok değil daha iki sene kadar önce Anayasa mahkemesinin bizzat kendi üyeleri anayasaya aykırı hareket etmekte bir beis görmediler. Bu durum sadece anayasa için geçerli değil. Uyulmayan kuralı otuz kez değiştirsen de hava civa.

2. Anayasa dediğimiz temel hukuk metni, zırt pırt değiştirilir, arzuya göre eğilip bükebiliyorsa, temel hukuk metni olma özelliğini kaybeder. Bizde 1982’de ~~kabul~~ ilan edilen anayasa 28 yılda 16 kez değiştirilmiş. İkide bir dense yeridir. Ortalama her iki yılda (aslında her 21 ayda) bir anayasayı değiştirmişiz. Geçmişten bu yana ne olmuş: 1876’da ilan edilen Kanun-u Esasi 14 ay yürürlükte kaldıktan sonra müstebdit padişah ikinci Abdülhamit tarafından rafa kaldırılmış. Aynı anayasa 1908’de Meşrutiyet’le birlikte yeniden ilan edilmiş. Bir yıl sonra 1909’da anayasada değişikliğe gidilmiş. Daha sonra İttihat ve Terakki’nin diktatörlüğü döneminde altı kez daha değiştirilmiş. Yani 1921’e kadar toplam yedi kez değiştirilmiş (kabaca iki yılda bir). Ankara’daki meclis 1921’de bu anayasayı değiştirerek Teşkilat-ı Esasiye kanunu (Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk anayasası) olarak kabul etti. 1924’te ilan edilen yeni anayasaya kadar iki kez (saltanatın kaldırılması, cumhuriyetin ilanı) değiştirildi. Bu anayasa 1960 ihtilaline kadar yürürlükte kalarak rekor kırmıştır: 36 yıl toplam süre. Beş kez değiştirilmiştir: ortalama yedi yılda bir). 1961’de askerlerin güdümünde yazılan anayasanın ömrü ise 19 yıl olmuş toplamda yedi kez değiştirilmiş (yaklaşık üç yılda bir). Ayrıca bu geçen sürede her türlü eğilip bükülmeye müsait politikalarıyla Çoban Sülü faktörünü göz önüne alırsak, fazla değişikliğe gerek kalmadığını da düşünebiliriz. 1982’de askerlerin eliyle yazılan anayasanın ise 16 kez değiştirildiğini bu maddenin başında yazmıştım.

Bir diğer gariplik ise anayasaların gittikçe uzaması. Savaş şartlarında olağanüstü dönemde hazırlanan 23 maddelik 1921 anayasasını hariç tutarsak, 1924 anayasası 105 maddeden, 1961 anayasası 157 asıl, 11 geçici maddeden, 1982 anayasası ise 177 asıl, 16 geçici maddeden oluşmuş, bu değişiklikle geçici maddeler 19’a çıkarılıyor.

Anlayacağınız borusunu öttüren anayasayı değiştirmiş. Kendimiz gibi eğilip bükülen, istediğimiz kılığa giren bir anayasa sistemimiz var. Bu anayasa bir kere daha değiştirilirse sanki bütün problemler çözülecek gibi bir anlayış var. Bunu komik buluyorum, anayasa değişikliği tartışmalarını enerji kaybından başka bir getirisi olmayan, güdük, komik, gereksiz buluyorum.

3. Esas olan ~~kurumların~~ kişilerin kurallara uymasıdır. Bizde ise kurallar kişilere uyar. Mesela, cumhurbaşkanı seçiminde problem mi çıktı, NŞA’da (Anayasa anayasa olsa), bu problem anayasaya başvurularak çözülür. Bizde ise cumhurbaşkanlığı seçimi sorun olduğunda, Anayasa’nın ilgili maddeleri değiştirilir. Örneğin, özelleştirme konusunda anlaşmazlık olduğunda, gidilir Anayasa’nın ilgili maddeleri değiştirilir. Mesela 17 yaşındaki çocukları idam etmekten çekinmeyen sistem tartışmalı bir şahsın idam edilmesi kararı “sorun yaratacak” hale gelince, gidlir Anayasa’nın ilgili maddesi değiştirilir. (Mesela Merkez Bankası da enflasyon hedefi ilan eder, hedefi tutturamayınca gidilir hedef değiştirilir. Inflation targetting, à la turca: enflasyon hedefi tutmuyorsa hedef enflasyonu tutsun.) Şimdi de AKP yönetimi yargıyı gözüne kestirdi, buradan çıkacak kavgadan da oy kazanırım umudu ile seçimlere bir sene kala anayasa değiştirme taktiğine sarıldı.

4. Düzgün bir anayasa kişileri özgür bırakır, devletin gücünü kısıtlar. Bizde ise anayasa dahil bütün kanunlar devletin yetkilerini genişletip bireyi kısıtlar. Değişiklik paketinden örnek verelim: Anayasa’nın yalama olmuş 10. maddesi. Önce 2004’de değiştirilmiş. Sonra 2008’de yeniden değiştirildi. Ancak beş ay sonra Anayasa Mahkemesi bu değişikliği iptal etti. Şimdi bu pakette yeniden değiştiriliyor. Değişiklik teklifi AKP websitesindeki şekliyle şöyle:

“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düsünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım
gözetilmeksizin kanun önünde esittir. Kadınlar ve erkekler esit haklara sahiptir. Devlet, bu esitligin yasama geçmesini saglamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler esitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Çocuklar, yaslılar ve engelliler gibi özel surette korunması gerekenler için alınacak tedbirler esitlik ilkesine aykırı sayılamaz. Hiçbir kisiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün islemlerinde kanun önünde esitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” (italik kısım 2004’te eklenmiş, koyu kısım ise yeni pakette yer alıyor.)

Eklenecek ibarenin muğlaklığına bakar mısınız? Bu değişiklik teklifi diyor ki: Herkes … kanun önünde eşittir, ama devlet kılıfını bulursa buna uymak zorunda değildir. Bu madde sayesinde, “vatandaşlar arasında eşitliği sağlamak amacıyla …” diye başlayan bütün anti-eşitlikçi yasalar anayasaya uygun olarak meclisten geçirilebilir. AKP bunu yapacak, yapar, ya da yapmaz demiyorum. Bu mümkün diyorum. Bana kalırsa bu maddenin ilk cümlesi hariç geri kalanı tümden iptal ederim.

5. Anayasa değişikliğine itiraz ederek yürürlükteki 1982 Anayasası’nı savunmuyorum. Onun savunulacak bir tarafı da yok zaten. Ama anayasa dahil yürürlükteki kanunların hepsinde temel sorun özgürlükler konusu. Kimse kimseyi kandırmasın, AKP’nin önerdiği bu son değişiklik paketi de özgürlükler konusunda ilerleme sağlamıyor. Anayasa mahkemesinin üye sayısının 9 mu 19 mu olsun meselesi Türkiye’nin sorunu değildir. İsterseniz 29 yapın, ne değişecek? Hangi sorunu halledecek? Daha iki gün önce bir gazeteci ifade özgürlüğü olmadığı için 11 ay hapse mahkum oldu. Alo, Ankara? İfade özgürlüğü diyorum, kanun önünde eşitlik diyorum, duyan var mı? Sahi, bir de 301 vardı, n’oldu ona?

6. Kurallar çok bozuk olsa bile, düzgün kişilerin oluşturduğu bir toplumda sistemin tıkır tıkır işlemesi; adalet hissi zedelenmeden bireylerin özgür olarak yaşayabilmesi mümkündür. Ama bunun tersi doğru değildir. Kara kaplı kurallar kitabına en mükemmel kanunları getirin, bireylerin ~~karakteri~~ niyeti bozuksa o sistemden hayır gelmez. Sorumluluk kanunlarda değil, bireylerdedir. Arzu edilen, kuralların niyeti kötü kişiler tarafından bile dejenere edilememesini sağlama alan sistemdir. Bu da ancak devlet dediğimiz kurumun yetkilerinin ayrı ayrı ünitelere dağıtılması, kanundan güç alan kişilerin yetkilerinin sınırlandırılması ile mümkün olur. Unutmayın, taammüden adam öldürme hakkı sadece devlete aittir. Bu hakkı kullananların yetkileri mümkün olduğunca sınırlandırılmalı, yetkilerin tek elde toplanmasının önüne geçilmelidir. Bireyleri sınırlandırarak ters istikamette ilerlersiniz.

Aslında kabul edilebilir, tıkır tıkır işleyen bir sistem için anayasa da şart değildir. Dünya üzerinde bireylerin geniş bir alanda özgür olduğu (tamamen olmasa bile en azından Türkiye’den, hatta Avrupa’daki çoğu ülkeden daha özgür), en uzun ömürlü devletin yüzyıllardır anayasasız yönetildiğini çoğu kimse bilmez örneğin. Bizde tartışılan anayasa değişikliği paketi ise ne idüğü belirsiz bir sürü muğlak ifade ile devlete yeni yetkiler tanıyor, üstüne, yetkileri tek elde topluyor. Anayasa dediğin kısa, öz, açık seçik, muğlaklığa yer bırakmayan bir metin olur. Kendi içinde, kendi maddelerine istisna getiren anayasa benim tercih edeceğim bir metin değildir.

Peki AKP bu anayasa değişikliği ile ne amaçlıyor?

Kimden duydum ya da okudum hatırlamıyorum. Ama cuk oturan bir değerlendirme vardı: “Şu genelkurmaydaki paşalardan biri ya da birkaçı, şu HSYK, Yargıtay, Danıştay bilumum yargı kurumlarının tepesindekilerden biri ya da birkaçı alnı secdeye değen kişiler olsaydı bu kavgaların hiç biri olmazdı.” (Bunu kim söyledi biri hatırlatsın da ekleyeyim.) Üzülerek söylüyorum ki durum bu. YÖK gibi bir kuruma senelerce karşı olup, YÖK zulmüyle inleyen zihniyet Çankaya makamını kapınca kendi meşrebinden birini YÖK’ün başına atayarak tercihini açık seçik ortaya koymuştur. Şimdi, seçimler öncesinde, 2006’dan bu yana çok laf, bol kavga, az iş yapan AKP iktidarı seçimler yaklaşırken, koalisyona düşme korkusu ile yeni bir kavga konusu aramış, Anayasa değişikliği de bu şekilde gündeme gelmiştir. Değişiklik kabul edilirse (ki AKP’nin bunu istediğini sanmıyorum), kısa günün kârı, artan bürokrasi, yeni koltuklar, gelsin kırmızı plakalar. Asıl amaç ise, referandumda kabul edilecek anayasa değişikliğinin anayasa mahkemesi tarafından iptalini sağlamak, böylece seçimler öncesinde yeniden mağdurları oynamaktır. 2007’den bu yana iktidarın ne yaptığını hatırlayalım: yeni anayasa dediler, tartışıp tartışıp rafa kaldırdılar, başörtüsü dediler, yasağı yazılı hale getirmekten başka bir işe yaramadılar, Ergenekon dediler kandırmacadan öteye gitmedi, Kürt açılımı dediler, fiyasko oldu, ekonomi dersen teğet, kiriş hatırlamak bile istemiyorlar.

Bu ülkede maalesef, ordunun, bürokrasinin sözcülüğünü yapmak (CHP), ya da vatan millet sakarya nutuklarıyla gençleri oyalamak (MHP) muhalefet sayılıyor. Aynı derecede maalesef ki, iktidar da muhalefet partilerine laf yetiştirmeyi kendi görevi sayıyor. 2007’den bu yana izlenim bu. Ne Baykal’ın muhalefet lideri olarak her kanunu Anayasa mahkemesine götürmek gibi bir görevi var, ne de Başbakan’ın her Allah’ın günü Baykal’a, Bahçeli’ye, bir de yargı bürokrasisine laf yetiştirmek gibi bir görevi. -Hala okuyan kaldıysa- bu yazıyı okuyan, AKP sempatizanlarını, ikinci döneminde AKP’nin yaptığı tek bir olumlu hizmeti hatırlatmaya davet ediyorum.

O kadar eleştirdim, alternatifimi de söyleyeyim: darbe sonrası askerlerin eliyle yazılmış 1982 anayasası tümden iptal edilmelidir. Darbe anayasası olduğundan 1961 de aynı şekilde iptal edilir. Her iki darbenin de (1980, 1960) hayatta kalan sorumluları yargı önüne çıkarılır. 1924 anayasasına geri dönülür. Okumadım ama onda daha az madde var, hem de maddeler daha kısa görünüyor.

Buraya kadar okuduysanız Mehmet Barlas’ın Sabah’taki 25 Mart 2010 tarihli yazısını da okuyun.

Bağımsızlık

2010-03-11T19:02:00.001-08:00

Bugünün dünyasında bağımsızlık diye bir şey yok. Hele yılda 50 milyar dolara yaklaşan enerji ithalatı yapan bir ülke bağımsız olamaz. Bugünün dünyasında ve bugünün şartlarında her ülkenin eli, her ülkenin cebinde.

Deniz Gökçe, Akşam, 12 Mart 2010

Filleri özelleştirin!

2010-03-05T19:38:00.001-08:00

yüz yıllık yokoluş

2010-02-22T19:03:00.000-08:00

yıldızlar gurupta gece yarısı kendine duvar yaratttın
kadırgalar battı ufukta sen dalgalardan serdar yarattın

çırpınan dalgalar dağ dağ bulut bulut şimdi
ihanetin neferlerine buğu yiğitlerine buhar yarattın

ne güneş bıraktın ısıtacak ne gönlümüze serin bir mehtap
çoktan kayboldu ufuktan kızıllık sen karalar yarattın

yeşiller dağıttı önce soframızı sonra gelsin mai ve beyazlar
kıvılcım kıvılcım ateşler savuran rüzgar yarattın

kandın bir soyu bilinmez soğuk iklimin muhal hülyalarına
namusu meçhul bir dünyadan kendine yar yarattın

serdin ayaklar altına bedenini bir kanlı nikah için
zifaf gecesini ölüm bahsine kumar yarattın

ıslanıyor şimdi bir uğursuz yağmur doğum sancılarından
öz anasının rahmini dişleyen mar yarattın

su toprak ateş ve zaman şimşek şimşek çakıyor
cennetin zevkini yaşamak varken şimdi cehennem diyar yarattın

zindanlarda elin kolun bağlı sahrada devrilmiş çınar
doğumu ölüm ölümü kan nefesi kendini öldürecek canavar yarattın

Ne reformlar sevdim, zaten yoktular…

2010-02-22T00:35:00.001-08:00

Adamın teki bir gün pipisinde siyah siyah benekler görmüş. Doktorun muayenehanesinde almış soluğu. Doktor incelemiş, tahlil yapmış, sonunda kötü haberi vermiş: “Maalesef kesmek zorundayız.” Adam yok demiş başka doktora görüneceğim. O doktor senin bu doktor benim, adamın başvurduğu bütün doktorlar aynı tedeaviyi öngörmüş.

Adam hala ikna olmamış, aramayı dünya çapında genişletmiş. Günler, haftalar, aylar derken gitmedik klinik, görmedik doktor kalmamış. Benekler de benek olmaktan çıkmış, dokuda çürükler oluşmaya başlamış. Aylar sonra adama uzak doğuda yaşlı bir bilgenin adını vermişler. Adam çare umuduyla oraya da gitmiş.

Çekik gözlü ihtiyar bilge şöyle bir bakmış, “yok” demiş, “kesmeye gerek yok”. Adam sevinmiş tabi, “nihayet arayışlarıma değdi” diye geçirmiş içinden. “Ee, ne yapacağız?” diye bilgeye sormuş. Bilge, adamı sedirin üstüne çıkarmış. “Şimdi öksür” demiş. Adam öksürünce kuruyan pipisi kökünden kopup yere düşmüş. “Bak” demiş “kesmemize gerek kalmadı, kendiliğinden düştü”.

Ordu güdümündeki bürokratik oligarşi sisteminde, benekler görüleli uzun zaman oldu. Reform mu yapsak, AB’ye mi danışsak, paket mi açıklasak, referandum mu yapsak yoksa ayran mı yapsak derken, son günlerdeki gelişmeler gösteriyor ki, reforma falan gerek kalmadı. Bir iki öksürükten sonra kendisi kopup düşecek.

Bu kopan gürültü de öksürük hesabı. Merak etmeyin, kesmeye hacet kalmadı.

Berlin Duvarı’ndan yirmi yıl sonra: soğuk savaş, sosyalizm, özgürlükler, Avrupa Birliği

2010-02-03T13:30:00.001-08:00

Aşağıdaki video geçtiğimiz Ekim ayında çekilmiş, ama izlemek için geç değil. Yaklaşık bir saatlik videodan ilgimi çeken bazı satırbaşlarını da alta ekledim. (Edit: Konuşmanın tam metni: The Power of Memory and Acknowledgement -Thx Tahsin-. Biri de Türkçeye çevirse tam süper olacak.)

No freedom of silence: Residents of a communist state are required to make positive statements of belief and loyalty.

“In our camps, you were expected not only to be a slave laborer, but to sing and smile while you worked as well. They didn’t just want to oppress us, they wanted us to thank them for it.”

“The worst scenario we could have imagined 20 years ago is happening in Russia today, where there is a march backwards, a revisionism or restoration process. Putin, when he was president, called the end of Soviet Union “the greatest political catastrophe of the 20th century” I always believed that the emergence of the Soviet Union was the greatest political catastrophe of all time, but he thinks the opposite—and of course he acts accordingly.”

“The European Union itself is becoming more and more bizarre. Each country that joins is supposed to adopt 80,000 pages of regulations and rules.”

“We are living in a mad house in Europe. They decided that we produce too much garbage. As a result, our garbage is collected only once every two weeks. In the summer, the bags pile up, the rats multiply, and the stench in cities is incredible.”

“There is no mechanism in the European Union by which you can change their mind. We’re not electing them so we cannot sack them. They appoint each other—like the Politburo.”

“The Supreme Soviet of the whole Soviet Union looks like a model legislature when compared with the European Parliament.”

“The next strategy for the European Union is to spread to the Middle East, and then to North Africa, and on and on—until the whole planet is united under the EU. It reminds me of the Soviet Union. They couldn’t stop expanding. The moment they did they began falling apart. It is all so similar to the soviet Union that I wake up every morning with a feeling of déjà vu.”

“The Cold War was a confrontation between liberal democracy and totalitarian socialism. It was an ideological battle, a war of ideas. We never even fought it…. Because we didn’t win the Cold War it isn’t over.”

“It is not only that the West was infiltrated by the Soviets much deeper than we ever thought, but also that there was ideological collaboration between left-wing parties in the West and the Soviet Union.”

“Prior to 1985 both the Soviets and the European left were very much against European integration. But after ‘85, when both sides understood that socialism was in deep crisis, they thought it would be good advice to ‘salvage socialism’.”

“Gorbachev’s supporters’ argument was very simple: we need a strong Soviet Union, because the collapse of socialism in the East would bring a crisis of the idea of socialism in the West. In order to save their own political privilege and position they sacrificed all of us.”

Vladimir Konstantinovich Bukovsky a former Soviet political dissident, author, and political activist.

Videonun linki:
The Power of Memory and Acknowledgement, Vladimir Bukovsky

Podcast/mp3: Featuring Vladimir Bukovsky, Author and former Soviet political dissident.

Cumhuriyet dönemi ekonomisi: rakamların dayanılmaz cazibesi

2010-01-31T23:53:00.001-08:00

Eski blogumuz Ekonomi Türk’ün yeni patronu İnan Doğan, Mahfi Eğilmez’i fena yakalamış, haklı olarak da hırpalamış. Ancak yazının devamında büyüme rakamlarını alt alta toplayarak ortaya ekonomik anlamda süper performans ortaya çıkarmış. Mahfi Eğilmez’i eleştirdiği kısma lafımız yok. Ancak iddia edilen “süper performans” amacını aşmış. Hatta komik kaçmış. Aynı hesaba göre son beş yılın en süper ekonomileri Azerbaycan (ortalama büyüme yüzde 20), Ekvator Gine (%16), Angola (%15), Myanmar (%14), Türkmenistan (%13.5), Afganistan (%13.5), Ermenistan (%12), Kuveyt (%11.5)… Rakamları kıçımdan sallamıyorum, Dünya Bankası’ndan aldım. Liste uzayıp gidiyor da sayın Doğan bu ekonomilerin hangisini süper buluyor, hangisine yatırım yapmak ister merak ediyorum.

Büyüme oranlarını alt alta toplayıp, ortalama almak maalesef ekonomik performansı her zaman ölçmüyor. Öyle olsaydı bugün dünya orak çekiçli kızıl bayrakların hegamonyası altında olurdu.

Devamı entelektuel.com’da

kalem

2010-01-31T15:42:00.001-08:00

çeşmi yarin suvardığı bedenlerden öte
yalnızlığın ilahi gücü parmakuçlarına mühürlendi
kendi kulaklarıma layık ağız yok artık bende
kelimeler hangi lügatten çıksa bana kin kusuyor

sonsuzun anlık geçicilikle varoluşu
arzuda eriyen aşk gibi
yitiyor sonsuzluk şimdide
yok oluşun ongunluğunu sevişen ben
ve kendi yokluğumun bilincindeki sonsuzluk

mutluluk acınacak bir rahat düşkünlüğü
sevincim kendi varlığına hak kazanmalı değil miydi frederich

büyük bir aşağılanmanın saati
yaşanması gereken
kendi tarihini taşıyabilecek durumda olmak
ta ki sonsuzluk ölüm kaygısında kendini bulsun

sen ey suvaran ruhumun dinginliği
sen ey yar
yoktun ve yokluğunla yetinmeyi öğrettin hanendelerine
alev ve kömür olmayı
çarmıha gerilip çivilenme olmadığını uyurken

uykumuzu diliyle yalayacak yıldırımlar senden ey yar
kirli akarsulardan kaçarak
denizin batışını seyrettik
denizin boğuluşunu
nereden

ve neden üzülmeli ağlarken
amaçsızsam
hangi güç beni umutsuz kılacak
rahipler günah işlemezken kendileri
günah çıkarmada ne anlam var
zevk duymayan birisi
nasıl kulak verebilecek iğrenç sahnelerime

arzunun
sonsuzluğun
ve günahın saati
yokluğunun silüetinde kendisinin

sarim bahçelerinin dehşetinde yüzünü seçebildik ey yar
kalemin utkusu
nun nun kulaklarımızda
düğmelerini çözerken şehvetle
eteklerine esir düştük

Gehe
Verschmahe die treue
Die Reue kommt nach

Sivil diktatör

2010-01-20T20:49:00.001-08:00

Oy çokluğuna dayanan bütün sistemler doğası gereği dikta rejimidir. Yanlış okumadınız. Üstelik bu yeni bir şey değil, atmış yıldır biliniyor. Bunu gösteren kişiye 1972 yılında Nobel verdiler. Bunun tersini ispatlayabilen biri hiç durmasın, MIT, Princeton, Chicago, Harvard gibi okkalı bir yerde hemen hocalık verirler. Bilip bilmeden, sırf karşı tarafa itiraz etmek, kendi tarafını üste çıkarmak için “sivil dikta mı olurmuş” şeklinde saçma sapan konuşup adamı dellendirmeyin. Yine yanlış kavramlar, cahiller tarafından tartışılıyor. Halk cahil, medyası ondan cahil.

Sivil diktatör olur mu? Bal gibi olur. Mesela, öldü gitti (narı bol olsun) Saddam Hüseyin sivil bir diktatördü. Askeri bir kariyeri yoktu. Üstelik girdiği son seçimde de yanlış hatırlamıyorsam yüzde 90’ın üzerinde oy almıştı. Bizim Kenan paşa da benzer oyla reisicumhur seçilmişti. Keza İran’da siviller iş başında ama dikta rejimi mi var, demokrasi mi?

Dedik ki, oy çokluğuna dayanan bütün sistemler dikta rejimidir. İşte bu nedenle oy çokluğuna dayanan sistemlere değil, azınlıkların ezilmediği, sindirilmediği sistemlere demokrasi diyoruz. Toplumdaki en küçük azınlık bireydir. Devletin yegane görevi de bireyin temel/doğal haklarını, yaşama, mülkiyet, ifade haklarını korumaktır. Amerikalılar anayasalarında buna bir de mutluluk peşinde koşma hakkını eklemişler, ki bence haklılar. Bu hakları her bir birey için korumuyorsa, devlet, sivil olsun askeri olsun farketmez, faşizandır. Bu hakları korumanın en önemli şartı da gücün tek merkezde toplanmasını engellemek, bireyi devlete karşı koruyan mekanizmalar geliştirmektir. Bizde ise birey devleti korumakla mükellef! Birey kimin umurunda?

Gelelim gündemdeki tartışmaya. Sivil dikta meselesini gündeme getiren malum grup aslında sivilin diktalaşmasından değil, diktanın sivilleşmesinden şikayetçi. Zamanında gizli odalarda sağladıkları koalisyonlarla bol kepçe keselerini doldurmaya fena alışkınlar. Rahmetli Özal bunların çarkına çomak sokacak oldu, ona da aynı teraneyi okumuşlardı. O zaman da dikta rejiminden değil, rejimin sivilleşmesinden rahatsızdılar. Bu gruba itiraz eden, yandaş diye anılan tarafta ise Nasrettin hocanın “kardeş, ver şu kepçeyi biraz da biz ölelim” demesi gibi, mührün tadını çıkarma telaşı var. Gelecek seçimlerde koalisyona düşmeden önce kapabildiğimiz kadar köşeyi kapalım derdinde.

Kavramları yerli yerine oturtursak, tartışılması gereken sorun özgürlükler sorunu. Ama kimsenin özgürlüklerle ilgili bir meselesi yok. Dikta dediğimiz, özgürlüklerin kısıtlanması meselesi Türkiye’de yeni bir şey değil. İttihat ve Terakki’nin iktidara gelmesinden beri de değişmedi. Ondan öncesinde de durum yağlı börek değildi. Ancak bugunkü sistemin mimarı milliyetçi (ırkçı diye okuyun) İttihat ve Terakki anlayışıdır.

Sivil dikta diye ortalığı velveleye veren grubun özgürlük konusunda bir tavrı var mı? Hayır. Onlar taburenin altlarından çekilmesinden rahatsızlar. AKP’nin özgürlükler konusunda bir tavrı var mı? 2006 yılından bu yana yok. Türkiye’de azınlıklar eziliyor, sindiriliyor mu? Evet, sonuna kadar. En küçük azınlık olan bireyin temel/doğal özgürlükleri korunuyor mu? Hayır, tam aksine budanıyor. Hala bu ülkede parti kapatılıyor, ifade özgürlüğüne kısıtlamalar var, internet yasakları var, 301 var, var oğlu var. Bu hafta açıklanan 2010 yılı ekonomik özgürlük indeksine göre Türkiye, Suudi Arabistan ve Tayland’ın arkasından 67’nci sırada. Murat Karun çok sevinecektir, hemen bir üst sırada da Fransa var. 2010’da Türkiye 100 üzerinden 63.8’e ulaşmış. 2000 yılında da skor 63.4 imiş. 10 yılda bir arpa boyu yol kat edilmemiş. Diktanın boyutunda fazla bir değişme yok. Ama malum, boyut değil, işlev önemli.

Özgürlük umurunuzda değilse, ne sivili ne diktası?

Ek: Yukarıda bahsettiğim indeks ekonomik özgürlükleri kapsıyor. Başka bir endeks de Freedom House tarafından açıklanıyor. Ülkeler 1-7 arasında bir skalada değerlendiriliyor (1: en özgür, 7: en az özgür). Bu değerlendirmede Türkiye 2010 yılında kısmen özgür olan ülkeler arasında yer alıyor. AKP işbaşına geldiği 2002 yılında da aynı klasmanda imiş. Ancak Türkiye’nin notları 2002’de politik haklar için 4, sivil özgürlük için 5 iken 2006 yılında her ikisinde de 3’e yükselmiş. 2010’daki skorlar 2006 ile aynı, ancak 2010’da trendin olumsuz gidişatı konusunda not düşülmüş. Ben de yukarıda zaten 2006’dan sonra AKP’nin icraatı yok demiştim.

çünkü hayat

2010-01-14T21:47:00.001-08:00